Để xây dựng một trung tâm điện ảnh không chỉ cần những bộ phim hay hay những liên hoan phim quy mô lớn mà điều cốt lõi cần có là hình thành được một hệ sinh thái điện ảnh. Sự kiện, giáo dục và hỗ trợ luôn phải có sự kết nối, song hành cùng nhau để tạo điều kiện cho những tài năng được nuôi dưỡng, ý tưởng được hiện thực hóa và công chúng được đồng hành với điện ảnh.
Đây cũng là cách tiếp cận đang được nhiều thành phố điện ảnh trên thế giới lựa chọn khi tham gia Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO. Chiến lược phát triển điện ảnh thành một hệ sinh thái văn hóa chứ không chỉ tập trung vào hoạt động sản xuất phim.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, định hướng này đang từng bước được hiện thực hóa thông qua Dự án Thành phố Sáng tạo Điện ảnh. Thay vì phát triển các hoạt động rời rạc, dự án hướng đến xây dựng một hệ sinh thái gồm ba trụ cột gắn kết chặt chẽ với nhau: Sự kiện – Giáo dục – Hỗ trợ. Mỗi trụ cột đảm nhiệm một vai trò riêng nhưng cùng hướng đến mục tiêu chung là phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, mở rộng sự tham gia của cộng đồng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành điện ảnh thành phố.
1. Trụ cột thứ nhất: Sự kiện – Không gian kết nối cộng đồng điện ảnh
Một hệ sinh thái sáng tạo cần những không gian để các ý tưởng gặp gỡ, được chia sẻ và lan tỏa.
Trong những năm gần đây, Thành phố Hồ Chí Minh đã từng bước hình thành chuỗi sự kiện điện ảnh đa dạng, tạo nên nhịp sống mới cho cộng đồng sáng tạo. Tiêu biểu là Liên hoan phim ngắn TP.HCM, nơi quy tụ các nhà làm phim trẻ, chuyên gia, nhà sản xuất và công chúng yêu điện ảnh thông qua các hoạt động trình chiếu, tọa đàm, workshop, triển lãm và giao lưu nghề nghiệp.
Ảnh trong chương trình Khai mạc Liên hoan phim ngắn Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 2 năm 2026
Điều đáng chú ý là các sự kiện không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu tác phẩm. Chúng còn tạo ra môi trường để người làm nghề kết nối với nhà đầu tư, chuyên gia, các tổ chức văn hóa và khán giả. Chính những điểm gặp gỡ này góp phần hình thành mạng lưới hợp tác – yếu tố không thể thiếu của một ngành công nghiệp sáng tạo.
Đồng thời, việc đưa các hoạt động điện ảnh ra không gian công cộng, từ triển lãm ảnh đến các chương trình giao lưu, cũng mở rộng cơ hội tiếp cận văn hóa cho người dân, từng bước xây dựng cộng đồng yêu điện ảnh và hình thành bản sắc của một đô thị sáng tạo.
2 Trụ cột thứ hai: Giáo dục – Đầu tư cho nguồn lực sáng tạo dài hạn
Nếu sự kiện tạo nên sức sống cho hệ sinh thái, thì giáo dục chính là nền móng bảo đảm sự phát triển lâu dài.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các trung tâm điện ảnh phát triển đều dành sự quan tâm đặc biệt đến giáo dục nghệ thuật và phát hiện tài năng từ sớm. Bởi một nền điện ảnh bền vững không chỉ cần đội ngũ chuyên gia hôm nay mà còn cần những thế hệ kế cận được trang bị tư duy sáng tạo, năng lực thẩm mỹ và kỹ năng kể chuyện.
Từ định hướng đó, Thành phố Hồ Chí Minh triển khai sáng kiến “Điện ảnh trong học đường”, đưa điện ảnh đến gần học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm, giao lưu với chuyên gia, tìm hiểu quy trình sản xuất phim và tham gia Hội thi sáng tác video ngắn dành cho học sinh.
Chương trình chiếu phim tại trường học
Giá trị của sáng kiến không chỉ nằm ở việc hướng dẫn học sinh làm phim. Quan trọng hơn, đây là môi trường để các em phát triển tư duy phản biện, khả năng quan sát, làm việc nhóm, sáng tạo nội dung và nuôi dưỡng sự thấu cảm thông qua nghệ thuật kể chuyện bằng hình ảnh.
Ở góc độ chiến lược, đầu tư cho giáo dục điện ảnh cũng chính là đầu tư cho nguồn nhân lực sáng tạo – yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp văn hóa trong tương lai.
3. Trụ cột thứ ba: Hỗ trợ – Biến ý tưởng thành dự án
Trong lĩnh vực điện ảnh, ý tưởng sáng tạo chỉ thực sự có giá trị khi được tạo điều kiện để phát triển thành tác phẩm.
Bởi vậy, bên cạnh việc tổ chức sự kiện và thúc đẩy giáo dục, HCM Film City còn hướng đến xây dựng các cơ chế hỗ trợ dành cho cộng đồng làm phim trẻ.
Một trong những hoạt động tiêu biểu là Short Form Film Lab HCMC – chương trình phát triển dự án phim ngắn, nơi các nhóm sáng tạo được làm việc cùng các chuyên gia, nhận góp ý chuyên môn, hoàn thiện kịch bản và nâng cao năng lực xây dựng dự án.
Short Form Film Lab HCMC – Chương trình Vườn ươm Tài năng Điện ảnh
Khác với các cuộc thi đơn thuần, mô hình “film lab” đặt trọng tâm vào quá trình đồng hành. Người tham gia không chỉ nhận giải thưởng mà còn được tiếp cận mạng lưới cố vấn, mở rộng kết nối nghề nghiệp và từng bước chuẩn bị cho hành trình phát triển tác phẩm sau chương trình.
Cách tiếp cận này phản ánh xu hướng phát triển của nhiều trung tâm điện ảnh trên thế giới: thay vì chỉ tìm kiếm tài năng, cần tạo ra môi trường để tài năng có điều kiện trưởng thành.
4. Ba trụ cột – Một hệ sinh thái thống nhất
Điểm nổi bật trong cách tiếp cận của HCM Film City không nằm ở từng hoạt động riêng lẻ mà ở sự kết nối giữa các trụ cột.
Các sự kiện tạo cơ hội gặp gỡ và lan tỏa cảm hứng.
Giáo dục bồi dưỡng năng lực và mở rộng sự tham gia của thế hệ trẻ.
Các chương trình hỗ trợ giúp những ý tưởng sáng tạo tiếp tục được phát triển thành dự án cụ thể.
Ba trụ cột này bổ trợ cho nhau, hình thành một chu trình phát triển liên tục: truyền cảm hứng – đào tạo – hỗ trợ – kết nối – phát triển. Nhờ đó, hệ sinh thái điện ảnh không chỉ tạo ra những tác phẩm mới mà còn góp phần hình thành cộng đồng sáng tạo có khả năng tự phát triển và đổi mới.
Ba trụ cột sức mạnh của Thành phố Điện ảnh
Việc Thành phố Hồ Chí Minh tham gia Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh không chỉ là sự ghi nhận đối với những tiềm năng sẵn có, mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng một chiến lược phát triển dài hạn, trong đó con người, cộng đồng và sáng tạo là những yếu tố trung tâm.
Từ góc nhìn đó, hệ sinh thái Sự kiện – Giáo dục – Hỗ trợ không đơn thuần là cấu trúc vận hành của một dự án, mà là định hướng phát triển của một thành phố điện ảnh hiện đại.
Khi các sự kiện tạo nên sức lan tỏa, giáo dục nuôi dưỡng thế hệ kế cận và các chương trình hỗ trợ giúp tài năng phát triển, điện ảnh sẽ không còn là hoạt động của một nhóm chuyên môn, mà trở thành một phần trong đời sống văn hóa của đô thị.
Đó cũng là nền tảng để HCM Film City từng bước hiện thực hóa tầm nhìn xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành một trung tâm sáng tạo điện ảnh của khu vực – nơi điện ảnh không chỉ tạo ra giá trị nghệ thuật, mà còn góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của cộng đồng.