Khi nhắc đến điện ảnh, nhiều người thường nghĩ đến rạp chiếu phim, trường quay hay các liên hoan phim quốc tế. Tuy nhiên, tại Thành phố Hồ Chí Minh, điện ảnh đang từng bước hiện diện trong những không gian gần gũi hơn với đời sống cộng đồng như công viên, trường học và cả những tuyến phố trung tâm.
Trong khuôn khổ Liên hoan phim ngắn TP.HCM lần thứ II năm 2026, triển lãm ảnh với chủ đề “Vinh quang điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh” and “Dấu ấn Liên hoan phim ngắn Thành phố Hồ Chí Minh” được tổ chức tại khu vực phía trước Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đã thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân, du khách và cộng đồng yêu điện ảnh. Không chỉ là hoạt động trưng bày tư liệu, triển lãm còn cho thấy một cách tiếp cận mới trong phát triển văn hóa: đưa điện ảnh ra khỏi không gian chuyên biệt để trở thành một phần của đời sống đô thị.
1. Khi điện ảnh bước ra đường phố
Nhiều năm qua, các hoạt động điện ảnh tại Việt Nam chủ yếu diễn ra trong các không gian chuyên môn như rạp chiếu, hội trường hay trung tâm văn hóa. Điều này vô hình trung tạo nên khoảng cách nhất định giữa điện ảnh với công chúng đại chúng.
Việc lựa chọn một không gian công cộng ngay trung tâm thành phố để tổ chức triển lãm sẽ tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận khán giả. Người dân có thể dừng chân ngắm nhìn những bức ảnh về lịch sử điện ảnh thành phố, các tác phẩm tiêu biểu hay những khoảnh khắc đáng nhớ của Liên hoan phim ngắn mà không cần mua vé hoặc đăng ký tham dự bất kỳ sự kiện nào.
Người dân có thể dừng chân ngắm nhìn những bức ảnh về điện ảnh bất kỳ lúc nào
Ở góc độ văn hóa đô thị, đây là cách biến những khoảng không gian quen thuộc thành nơi diễn ra các hoạt động sáng tạo, giúp nghệ thuật hiện diện một cách tự nhiên trong nhịp sống thường nhật.
Điện ảnh khi đó không chỉ là sản phẩm để thưởng thức mà còn trở thành chất liệu để người dân tương tác, khám phá và nhận diện bản sắc văn hóa của chính thành phố mình đang sống.
2. Từ triển lãm ảnh đến xây dựng ký ức đô thị
Một thành phố sáng tạo không chỉ được đo bằng số lượng tác phẩm nghệ thuật hay các sự kiện quy mô lớn, mà còn được đánh giá bởi khả năng lưu giữ và kể lại những câu chuyện của chính mình.
Các hình ảnh được giới thiệu tại triển lãm không đơn thuần ghi lại những thành tựu của điện ảnh TP.HCM. Chúng còn phản ánh hành trình phát triển của đô thị qua từng giai đoạn, những đổi thay của đời sống xã hội và sự đóng góp của nhiều thế hệ nghệ sĩ đối với nền văn hóa thành phố.
Những hình ảnh được giới thiệu tại triển lãm
Mỗi bức ảnh trở thành một mảnh ghép của ký ức đô thị. Khi được đặt trong không gian công cộng, những ký ức ấy không còn nằm trong kho lưu trữ hay các bộ sưu tập chuyên ngành mà được chia sẻ rộng rãi với cộng đồng.
Đó cũng là cách nhiều thành phố sáng tạo trên thế giới xây dựng bản sắc văn hóa biến những câu chuyện lịch sử, nghệ thuật và cộng đồng thành tài sản chung của người dân.
3. Điểm chạm văn hóa trong chiến lược Thành phố Sáng tạo điện ảnh
Việc tổ chức triển lãm ảnh trong khuôn khổ Liên hoan phim ngắn cho thấy TP.HCM đang có những chiến lược nhằm hiện thực hóa các cam kết của Thành phố Hồ Chí Minh sau khi gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh.
Nếu trước đây các chính sách phát triển điện ảnh tập trung nhiều vào sản xuất tác phẩm hoặc đào tạo nhân lực thì xu hướng hiện nay hướng đến việc xây dựng một hệ sinh thái điện ảnh toàn diện. Trong hệ sinh thái đó, công chúng không chỉ là người xem mà còn là chủ thể tham gia vào các hoạt động sáng tạo và trải nghiệm văn hóa.
Những không gian triển lãm, chiếu phim ngoài trời, hoạt động điện ảnh học đường hay các chương trình tương tác cộng đồng chính là những “điểm chạm văn hóa” giúp điện ảnh tiếp cận gần hơn với xã hội.
Càng nhiều điểm chạm được hình thành, khả năng lan tỏa của điện ảnh càng lớn và nền tảng khán giả cho tương lai càng được mở rộng.
4. Không gian công cộng, “hạ tầng mềm” của công nghiệp văn hóa
Trong các chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa hiện đại, không gian công cộng ngày càng được xem là một dạng “hạ tầng mềm” quan trọng.
Khác với các công trình vật chất như rạp chiếu hay trung tâm triển lãm, không gian công cộng cho phép nghệ thuật tiếp cận lượng khán giả rộng lớn với chi phí thấp nhưng hiệu quả lan tỏa cao.
Đối với TP.HCM, nơi có mật độ dân cư đông và đời sống văn hóa sôi động, việc tận dụng các không gian công cộng cho các hoạt động điện ảnh không chỉ giúp gia tăng khả năng tiếp cận văn hóa mà còn góp phần xây dựng hình ảnh một đô thị sáng tạo, năng động và cởi mở.
Đây cũng là cách để điện ảnh trở thành một phần của trải nghiệm thành phố – nơi người dân và du khách có thể bắt gặp các hoạt động nghệ thuật ngay trong hành trình khám phá đô thị.
Người dân và du khách có thể bắt gặp các hoạt động nghệ thuật ngay trong hành trình khám phá đô thị